StolpersteineZIJ ZIJN NIET TERUGGEKOMEN

opdracht:
schrijven boek geschiedenis
opdrachtgever:
Stichting Stolpersteine Beilen

De Stichting Stolpersteine Beilen heeft tussen 2014 en 2017 in totaal 88 Stolpersteine gelegd in Beilen, Smilde, Westerbork en enkele omliggende dorpen voor vermoorde Joodse inwoners en omgekomen verzetsstrijders. Al snel bedacht het bestuur dat hun levensverhalen, die bij het leggen van de steentjes werden voorgelezen, eigenlijk in een boek gebundeld zou moeten worden om de herinneringen aan de betrokken personen levend te houden.

De uitvoering van dit lang gekoesterde plan moest in verband met de kosten enige tijd op zich laten wachten. In de loop van 2018 vroeg stichtingsvoorzitter Henk van de Boer me om een plan te maken voor het Stolpersteine-boek.
Albert Smit van GA Creatief en ik bedachten een vierkant boek – vierkant als de Stolpersteine - op een formaat 22.5 x 22,5 cm. In onze opzet gingen we uit van spreads per adres met prominent in de vormgeving een stukje straat met de steentjes plus een foto van het huis nu in verband met de herkenbaarheid van de plek.

In oktober 2019 begon ik met het schrijven van de teksten op basis van het materiaal dat de stichting verzameld had. Het schrijven heb ik ervaren als een verbijsterende tocht door de levens van 88 gewone mensen uit gewone Drentse dorpen. Ze hadden slechts één ding gemeen: ze werden vermoord in de Tweede Wereldoorlog. Ik schreef dus 88 verhalen die niet goed afliepen...

Bij het maken van het boek was er een prettige en intensieve samenwerking met Finy Stulemeijer, Frouwke Booij en Henk van de Boer, die samen het bestuur van de stichting vormen. Steeds met aandacht voor het detail en nooit te beroerd om onduidelijkheden in het materiaal tot op de bodem uit te zoeken. Albert Smit van GA Creatief was verantwoordelijk voor vormgeving en productie.

De titel van het boek Zij zijn niet teruggekomen en de coverfoto ontleenden we aan het kunstwerk van Annette Rosen. Ze maakte een keramiekinstallatie met meer dan tweehonderd vazen van verschillende grootte. De vazen staan symbool voor de 200 familieleden van Annette Rosen die in de vernietigingskampen zijn vermoord. Een deel van haar familie woonde in Beilen.

Na een snelle start van de productie eind 2019 gooide de coronacrisis jammer genoeg roet in het eten en moest de productie enkele malen worden uitgesteld. Uiteindelijk vond de presentatie van Zij zijn niet teruggekomen woensdag 6 oktober 2021 plaats in het gemeentehuis van Midden-Drenthe in Beilen. (oktober 2021)

  • Zij zijn niet teruggekomen kost 19,95. Je kunt het bestellen bij de Stichting Stolpersteine Beilen door een mail te sturen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Het boek is o.a. ook te koop in de museumwinkel van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork en in de boekhandel in Beilen en Westerbork.

 

 stolpersteine denneboom 400

 

 

 

 

 

Plaatselijk belang

Beestenboel in Pula

PULA (Kroatië)  De foto maakte ik in 1984 in het Romeinse amfitheater van Pula. Pollux, onze trouwe metgezel in de jaren tachtig, is inmiddels al weer dertig jaar dood. Wij zijn 38...

Lees meer...

Van de prins geen kwaad

FULDA (Duitsland)  We lopen door Fulda, een kleine, gezellige stad in het hart van Duitsland. Op de Jezuitenplatz staan panelen met teksten en foto’s van de ‘Stationen im Leben von Wilhelm Friedrich’...

Lees meer...

Instortingsgevaar

LA GOMERA (Canarische Eilanden)   Vanuit de haven van Vueltas loopt een weggetje rond de enorme rots naar Playa Argaga. Aan het begin van de weg waarschuwde een groot bord je altijd voor...

Lees meer...

De vissers van Vueltas

LA GOMERA (Canarische Eilanden)   De haven van Vueltas is het meest bedrijvige deel van Valle Gran Rey op La Gomera. Hier zijn de hele dag mensen in de weer, terwijl anderen hen...

Lees meer...

Vloeiend Silbo

LA GOMERA (Canarische Eilanden)   In alle gidsen en sites over La Gomera lees je over Silbo. Het is de gefloten taal waarmee de inwoners van het eiland met elkaar over de valleien...

Lees meer...

Naam op een bordje

ANTWERPEN (België)   Het is ‘s ochtends een uur of elf in Antwerpen en we drinken koffie op een terras. Dit is niet het knusse, gezellige Antwerpen waar de meeste toeristen meteen aan...

Lees meer...

Tijd voor een feestje

SEVILLA (Spanje)   Terwijl Nederland voor de derde keer in lockdown gaat, lopen we door Sevilla. Hier gaat het leven gewoon door. Alleen de mondkapjes van de meisjes verraden dat in de bijzondere...

Lees meer...

Een kaarsje voor San Antonio

SEVILLA (Spanje)   Dat hier in de Calle de Alfonso XII een kerk staat, zal de meeste voorbijgangers waarschijnlijk niet eens opvallen. Het is het straatje naast het grote warenhuis El Corte Inglés...

Lees meer...

Het Sevilla van de Sevillianen

SEVILLA (Spanje)   Een pleintje in Sevilla op een zaterdagmiddag in december. Kinderen spelen op de klimrekken, hun ouders bevolken de terrasjes rondom. Boven ons hoofd slaat de kerkklok twee keer.  

Lees meer...

Hoog van de toren

KARDAMYLI (Griekenland)   Máni is de middelste poot van de Peloponnesos. Er is ongelooflijk veel afgevochten in het verleden. Soms kwam de vijand van buitenaf, doorgaans echter waren het de buren die je...

Lees meer...

De hippies van Matala

MATALA (Griekenland)   In het voorjaar van 1970 was ze met een vriendin naar Griekenland gekomen. Ze bleef een paar maanden in het kleine Matala aan de zuidkust van Kreta.  Joni Mitchell  had...

Lees meer...

Desolate beelden

LA PALMA (Canarische Eilanden)   Op zondagmiddag 19 september 2021 om kwart over drie kwam een van de vulkanen in de Cumbre Vieja op La Palma tot leven. Op vakantie in Griekenland...

Lees meer...

Door de nacht van Madeira

MADEIRA (Portugal)   In twintig minuten ben je met de bus van ons stadje Ribiera Brava in de hoofdstad Funchal, tenminste als je de bus hebt die langs de Via Rapida -...

Lees meer...

Zonnig Madeira

MADEIRA (Portugal)   Ik heb al een tijdje ‘Zonnig Madeira’ in de kop. Wie zong het ook al weer: ‘Zonnig Madeira, land van liefde en zon’? Als ik het intik op Google...

Lees meer...

Randgroepvogels

  SEVILLA (Spanje)   In de schemering cirkelen ze in snelle duikvluchten rond de torentjes en de hoge koepel van de Salvadorkerk. De rust op het terras op de Plaza Jesús de la...

Lees meer...

Groningen, district Saramacca

GRONINGEN (Suriname)   Vandaag gaan we naar Groningen, het dorp Groningen in het district Saramacca om precies te zijn. De navigatie loodst ons een enorm eind door de buitenwijken van Paramaribo om uiteindelijk...

Lees meer...

Paramaribo Zoo

PARAMARIBO (Suriname)   In het noordwesten van Paramaribo ligt de Cultuurtuin, een stukje ongegeneerde jungle tegen het centrum van de stad aan. In de Cultuurtuin ligt Paramaribo Zoo. Op de parkeerplaats van de...

Lees meer...

Graf in de Palmentuin

PARAMARIBO (Suriname)  Achter het presidentieel paleis in Paramaribo ligt de Palmentuin. Hoge palmbomen, keurig in het gelid. Slootjes vol waterplanten waar kikkers kwaken. Het is altijd een oase van rust in de...

Lees meer...

Onze Hendrik Jan

PARAMARIBO (Suriname)  Vanaf de Jessurunstraat heb je uitzicht op de hoge lokalen van een school. Overdag zie je er jongelui lopen met blauwe overhemden en spijkerbroeken of geruite rokken, de nationale schoolkostuums...

Lees meer...

De Kaaimannenman

COMMEWIJNE (Suriname)  Als het bootje ons en onze fietsen vanuit Leonsberg over de Surinamerivier en de Commewijne bij de plantage Rust en Werk heeft afgeleverd, worden we op de steiger opgewacht door...

Lees meer...

Dagelijkse dingen