Spaanse griepDE SPAANSE GRIEP IN ASSEN

opdracht:
schrijven artikel
opdrachtgever:
Asser Historisch Tijdschrift

Nu we midden in de coronacrisis zitten, is de Spaanse griep, die de wereld een eeuw geleden trof, onverwacht weer actueel geworden. Covid-19 laat zien dat een virus de wereld nog steeds op zijn kop kan zetten. De Spaanse griep eiste destijds naar schatting 50 tot 100 miljoen doden. Ter vergelijking: de Eerste Wereldoorlog heeft ‘maar’ zo'n 20 miljoen slachtoffers gemaakt.

Samen met René van Lotingen maakte ik een artikel voor het Asser Historisch Tijdschrift van september 2018 over hoe de Spaanse griep in 1918 de stad Assen in zijn greep kreeg. Het begon in juli van dat jaar toen de eerste militairen in de Asser kazerne door het virus getroffen werden. Niemand in de stad werd echter ziek en het leek er enkele weken op dat de Spaanse griep verder aan de stad voorbij zou gaan. In het najaar van 1918 volgde echter een tweede golf die vele maken dodelijker bleek dan wat er in de zomer gebeurd was.
Het beeld in Assen week niet af van dat elders in Nederland. In totaal stierven in 1918 in de Drentse hoofdstad naar schatting 34 dienstplichtigen en 141 burgers aan de Spaanse griep.

In het artikel in het Asser Historisch Tijdschrift laten we zien hoe het dagelijks leven van de Assenaren door de griep beheerst werd. Wat ons het meest opviel, waren de overeenkomsten met wat we anno 2020 weer meemaken.

De Provinciale Drentsche en Asser Courant schreef op 22 oktober 1918: 'We hebben onder ons personeel zieken en vernamen dat o.a. op een kantoor vier van het personeel ziek zijn'. Een paar dagen later verschenen de eerste berichten dat scholen tijdelijk gesloten werden. Op 28 oktober meldde de krant dat het Gymnasium ('Er waren hedenochtend maar 2 gezonde leerlingen in de 2e klasse') voorlopig dicht was evenals de Christelijke school aan de Oosterhoutstraat. Snel daarna volgden de andere scholen. Op de kazerne werden opnieuw barakken vrijgemaakt omdat het Militair hospitaal weer vol lag. Op 8 november 1918 verbood het gemeentebestuur 'alle vermakelijkheden, danslessen inbegrepen'.
(september 2018)

Artikel ‘Spaanse griep in Assen’ in Asser Historisch Tijdschrift 20/3

 

sg pdac

   Bericht in de Provinciale Drentsche en Asser Courant van 4 december 1918

 

 

Plaatselijk belang

Beestenboel in Pula

PULA (Kroatië)  De foto maakte ik in 1984 in het Romeinse amfitheater van Pula. Pollux, onze trouwe metgezel in de jaren tachtig, is inmiddels al weer dertig jaar dood. Wij zijn 38...

Lees meer...

Van de prins geen kwaad

FULDA (Duitsland)  We lopen door Fulda, een kleine, gezellige stad in het hart van Duitsland. Op de Jezuitenplatz staan panelen met teksten en foto’s van de ‘Stationen im Leben von Wilhelm Friedrich’...

Lees meer...

Instortingsgevaar

LA GOMERA (Canarische Eilanden)   Vanuit de haven van Vueltas loopt een weggetje rond de enorme rots naar Playa Argaga. Aan het begin van de weg waarschuwde een groot bord je altijd voor...

Lees meer...

De vissers van Vueltas

LA GOMERA (Canarische Eilanden)   De haven van Vueltas is het meest bedrijvige deel van Valle Gran Rey op La Gomera. Hier zijn de hele dag mensen in de weer, terwijl anderen hen...

Lees meer...

Vloeiend Silbo

LA GOMERA (Canarische Eilanden)   In alle gidsen en sites over La Gomera lees je over Silbo. Het is de gefloten taal waarmee de inwoners van het eiland met elkaar over de valleien...

Lees meer...

Naam op een bordje

ANTWERPEN (België)   Het is ‘s ochtends een uur of elf in Antwerpen en we drinken koffie op een terras. Dit is niet het knusse, gezellige Antwerpen waar de meeste toeristen meteen aan...

Lees meer...

Tijd voor een feestje

SEVILLA (Spanje)   Terwijl Nederland voor de derde keer in lockdown gaat, lopen we door Sevilla. Hier gaat het leven gewoon door. Alleen de mondkapjes van de meisjes verraden dat in de bijzondere...

Lees meer...

Een kaarsje voor San Antonio

SEVILLA (Spanje)   Dat hier in de Calle de Alfonso XII een kerk staat, zal de meeste voorbijgangers waarschijnlijk niet eens opvallen. Het is het straatje naast het grote warenhuis El Corte Inglés...

Lees meer...

Het Sevilla van de Sevillianen

SEVILLA (Spanje)   Een pleintje in Sevilla op een zaterdagmiddag in december. Kinderen spelen op de klimrekken, hun ouders bevolken de terrasjes rondom. Boven ons hoofd slaat de kerkklok twee keer.  

Lees meer...

Hoog van de toren

KARDAMYLI (Griekenland)   Máni is de middelste poot van de Peloponnesos. Er is ongelooflijk veel afgevochten in het verleden. Soms kwam de vijand van buitenaf, doorgaans echter waren het de buren die je...

Lees meer...

De hippies van Matala

MATALA (Griekenland)   In het voorjaar van 1970 was ze met een vriendin naar Griekenland gekomen. Ze bleef een paar maanden in het kleine Matala aan de zuidkust van Kreta.  Joni Mitchell  had...

Lees meer...

Desolate beelden

LA PALMA (Canarische Eilanden)   Op zondagmiddag 19 september 2021 om kwart over drie kwam een van de vulkanen in de Cumbre Vieja op La Palma tot leven. Op vakantie in Griekenland...

Lees meer...

Door de nacht van Madeira

MADEIRA (Portugal)   In twintig minuten ben je met de bus van ons stadje Ribiera Brava in de hoofdstad Funchal, tenminste als je de bus hebt die langs de Via Rapida -...

Lees meer...

Zonnig Madeira

MADEIRA (Portugal)   Ik heb al een tijdje ‘Zonnig Madeira’ in de kop. Wie zong het ook al weer: ‘Zonnig Madeira, land van liefde en zon’? Als ik het intik op Google...

Lees meer...

Randgroepvogels

  SEVILLA (Spanje)   In de schemering cirkelen ze in snelle duikvluchten rond de torentjes en de hoge koepel van de Salvadorkerk. De rust op het terras op de Plaza Jesús de la...

Lees meer...

Groningen, district Saramacca

GRONINGEN (Suriname)   Vandaag gaan we naar Groningen, het dorp Groningen in het district Saramacca om precies te zijn. De navigatie loodst ons een enorm eind door de buitenwijken van Paramaribo om uiteindelijk...

Lees meer...

Paramaribo Zoo

PARAMARIBO (Suriname)   In het noordwesten van Paramaribo ligt de Cultuurtuin, een stukje ongegeneerde jungle tegen het centrum van de stad aan. In de Cultuurtuin ligt Paramaribo Zoo. Op de parkeerplaats van de...

Lees meer...

Graf in de Palmentuin

PARAMARIBO (Suriname)  Achter het presidentieel paleis in Paramaribo ligt de Palmentuin. Hoge palmbomen, keurig in het gelid. Slootjes vol waterplanten waar kikkers kwaken. Het is altijd een oase van rust in de...

Lees meer...

Onze Hendrik Jan

PARAMARIBO (Suriname)  Vanaf de Jessurunstraat heb je uitzicht op de hoge lokalen van een school. Overdag zie je er jongelui lopen met blauwe overhemden en spijkerbroeken of geruite rokken, de nationale schoolkostuums...

Lees meer...

De Kaaimannenman

COMMEWIJNE (Suriname)  Als het bootje ons en onze fietsen vanuit Leonsberg over de Surinamerivier en de Commewijne bij de plantage Rust en Werk heeft afgeleverd, worden we op de steiger opgewacht door...

Lees meer...

Dagelijkse dingen