LUCIFER
uitvinding: een stokje om snel en veilig vuur mee te kunnen maken
uitvinder: Gustaf Erik Pasch (S)
jaar: 1844



Eeuwen geleden al hadden de Chinezen houten stokjes die ze in de zwavel doopten om er vuur mee te maken. Later kenden we ook in Europa deze zwavelstokjes. Andersen gebruikte ze destijds in één van zijn sprookjes. Probleem met de ouderwetse zwavelstokjes was dat ze zo maar konden ontbranden. Waren er veiliger lucifers te bedenken?
In 1844 vond de jonge Zweedse chemicus Gustaf Erik Pasch een luciferkop uit met mangaandioxide en kaliumchloraat die over een vlakje met glaspoeder en fosfor op het doosje zonder problemen kon worden aangestreken. Zijn uitvinding van de veiligheidslucifer stond aan de basis van de snelgroeiende negentiende-eeuwse Zweedse luciferindustrie.

In Nederland kennen we vooral de Zwaluw-lucifers. Ze werden geproduceerd in de Uddevalla Tändsticksfabrik en kwamen in 1895 op de Nederlandse markt dankzij de inventieve handelaar Jeremias Attema die het geelrode doosje met ‘Säkerhets Tändstickor’ bedacht. Aan het concept van Attema is in meer dan een eeuw tijd vrijwel niets veranderd en iedere Nederlander meent nog steeds dat het Zweedse woord tändstickor tandenstoker betekent en geen lucifer…
Prominent op het doosje staat de boerenzwaluw met zijn naam in vier talen. Links en rechts vier eremedailles van twee Zweedse koningen, van keizer Napoleon III en van de Wereldtentoonstelling van 1862 in Londen. Medailles van ver vóór Attema zijn Zwaluw-avontuur begon en boze tongen beweren dan ook dat onze koopman hier ongegeneerd pronkte met andermans veren. De insignes zouden jaren daarvoor door een concurrent van de Uddevalla Tändsticksfabrik in de wacht zijn gesleept…

Tegenwoordig is de Zweedse luciferindustrie in handen van multinational Swedish Match die dus ook de plaats van de Uddevalla Tändsticksfabrik op de Zwaluwdoosjes heeft overgenomen.

Plaatselijk belang

Door de nacht van Madeira

MADEIRA (Portugal)   In twintig minuten ben je met de bus van ons stadje Ribiera Brava in de hoofdstad Funchal, tenminste als je de bus hebt die langs de Via Rapida -...

Lees meer...

Zonnig Madeira

MADEIRA (Portugal)   Ik heb al een tijdje ‘Zonnig Madeira’ in de kop. Wie zong het ook al weer: ‘Zonnig Madeira, land van liefde en zon’? Als ik het intik op Google...

Lees meer...

Randgroepvogels

SEVILLA (Spanje)   In de schemering cirkelen ze in snelle duikvluchten rond de torentjes en de hoge koepel van de Salvadorkerk. De rust op het terras op de Plaza Jesús de la...

Lees meer...

Groningen, district Saramacca

GRONINGEN (Suriname)   Vandaag gaan we naar Groningen, het dorp Groningen in het district Saramacca om precies te zijn. De navigatie loodst ons een enorm eind door de buitenwijken van Paramaribo om uiteindelijk...

Lees meer...

Paramaribo Zoo

PARAMARIBO (Suriname)   In het noordwesten van Paramaribo ligt de Cultuurtuin, een stukje ongegeneerde jungle tegen het centrum van de stad aan. In de Cultuurtuin ligt Paramaribo Zoo. Op de parkeerplaats van de...

Lees meer...

Graf in de Palmentuin

PARAMARIBO (Suriname)  Achter het presidentieel paleis in Paramaribo ligt de Palmentuin. Hoge palmbomen, keurig in het gelid. Slootjes vol waterplanten waar kikkers kwaken. Het is altijd een oase van rust in de...

Lees meer...

Onze Hendrik Jan

PARAMARIBO (Suriname)  Vanaf de Jessurunstraat heb je uitzicht op de hoge lokalen van een school. Overdag zie je er jongelui lopen met blauwe overhemden en spijkerbroeken of geruite rokken, de nationale schoolkostuums...

Lees meer...

De Kaaimannenman

COMMEWIJNE (Suriname)  Als het bootje ons en onze fietsen vanuit Leonsberg over de Surinamerivier en de Commewijne bij de plantage Rust en Werk heeft afgeleverd, worden we op de steiger opgewacht door...

Lees meer...

Deugden en ondeugden

SEVILLA (Spanje)  De Kathedraal van Sevilla is een schatkamer waar je niet uitgekeken raakt. We zitten op een lange bank langs een van de wanden van de Antecabildo, een strakke, vrij sobere ruimte...

Lees meer...

De mooiste dag van hun leven

SANTORINI (Griekenland) Santorini is het duurste Griekse eiland, het dorp Oia balancerend op de noordwestelijke kraterwand van Oia is de duurste plek op Santorini. ’s Avonds in afwachting van de zonsondergang vechten...

Lees meer...

Dagelijkse dingen