Het laatste oordeel

Naxos knekelhuisNAXOS (Griekenland)   Midden op Naxos bij het dorp Moni staat tussen de olijfbomen de kerk Panagia Drosiani, ofwel ‘Onze Lieve Vrouwe die Verkoeling biedt’. Het is zondagmiddag en het is er druk. De oudste delen van de kerk stammen uit de zesde eeuw, later zijn er drie byzantijnse kapellen tegenaan gebouwd. Ik verbaas me altijd over zo’n ouderdom. Het idee dat deze kerk er al stond toen de inkt van de Evangeliën nauwelijks droog was…

Binnen vergaapt iedereen zich aan de fresco’s. Ze zijn de grootste schat van de Panagia Drosiani. De oudste schilderingen zouden uit de zevende eeuw stammen. De overlevering wil dat de schilder geïnspireerd werd door de aanwezigheid van paus Martinus I die in 653 een half jaar naar Naxos verbannen was. Zijn aartsvijand keizer Constans II Pogonatus van Constantinopel had hem uit Rome laten ophalen. Kunsthistorici hebben studie gemaakt van de oudste Christus-voorstellingen in de kerk. Een deel van de fresco’s toont Jezus als mens en dat zou typisch zijn voor de geloofsopvattingen die in die tijd in Rome leefden, en die je op Griekse iconen gewoonlijk niet ziet.
De eeuwenoude gewijde sfeer in de Panagia Drosiani wordt ondertussen enigszins verstoord door enkele lokale dames die fel uitvallen naar iedereen die binnen een poging doet om de muurschilderingen te fotograferen. Ik koop het boekje met de foto’s. Tweetalig, dat wil zeggen dat zes van de 88 pagina’s in het Engels zijn en de rest in het Grieks.

Als we langs een paadje opzij van de kerk naar het kerkhof lopen, zijn we plotseling uit de drukte. In de hoek links zien we onderaan een trapje een deur half open staan. Uiteraard kunnen we de verleiding niet weerstaan en gaan we naar binnen.
Het is er schemerig en stoffig. Er staan stellingen tegen de muren met houten kistjes en heel veel blikken dozen. Er staan met viltstift en verf namen en jaartallen geschreven. Er zitten foto’s op geplakt en vrijwel alle kisten hebben een slotje. In de kisten zitten de botten van de overledenen die er met naam, geboortedatum en sterfdatum op vermeld staan.
Chronisch ruimtegebrek op de kerkhoven zorgde er traditioneel in landen als Griekenland voor dat graven na een aantal jaren geruimd moesten worden. In aanwezigheid van de familie worden de botten schoongemaakt en opgeborgen. Soms worden de resten bijgezet in individuele graven in hoge muren, soms komen ze in kisten en dozen in zo’n ‘knekelhuis’ terecht.
Het is overigens niet alleen een kwestie van ruimtegebrek, vertelde een Griek waar ik erover mee aan de praat raakte. Groot probleem in Griekenland is sinds jaar en dag dat de orthodoxe kerk zich tegen crematie verzet. Hoe kun je bij het Laatste Oordeel opstaan zonder botten… (oktober 2017)

Plaatselijk belang

De mooiste dag van hun leven

SANTORINI (Griekenland) Santorini is het duurste Griekse eiland, het dorp Oia balancerend op de noordwestelijke kraterwand van Oia is de duurste plek op Santorini. ’s Avonds in afwachting van de zonsondergang vechten...

Lees meer...

Stad onder het puin

SANTORINI (Griekenland)   Twintig jaar geleden was ik er al een keer en ik wilde er beslist weer heen nu we weer op Santorini waren. In het zuiden van het eiland ligt...

Lees meer...

Next bus to Parissa

SANTORINI (Griekenland) Het busstation ligt aan de straat Mitropoleos, net buiten het schilderachtige gedeelte van het stadje Fira op de kraterwand van Santorini. Er is niets schilderachtigs aan het busstation. Het pleintje...

Lees meer...

Een eenzame godin

NAXOS (Griekenland)   Er staan een stuk of tien auto’s geparkeerd langs het doodlopende weggetje. We lopen langs een betonpad het opgravingsterrein op. Het huisje waar de kaartjes verkocht worden, is leeg. Het...

Lees meer...

Het laatste oordeel

NAXOS (Griekenland)   Midden op Naxos bij het dorp Moni staat tussen de olijfbomen de kerk Panagia Drosiani, ofwel ‘Onze Lieve Vrouwe die Verkoeling biedt’. Het is zondagmiddag en het is er druk...

Lees meer...

Een dorp om in te verdwalen

PAROS (Griekenland)   In de heuvels midden op Paros ligt het dorp Lefkes in een smalle vallei. In de reisgidsen vind je omschrijvingen als charmant, origineel, authentiek, gezellig. We zijn al eens...

Lees meer...

De vogels van het plein

PARAMARIBO   Zondagochtend zeven uur op het Onafhankelijkheidsplein in Paramaribo. Op regelmatige afstand van elkaar staan lange palen in het gras waar vogelkooitjes aan hangen. Tussen de palen zijn groepjes mannen druk met...

Lees meer...

Drents koopman in Suriname

PARAMARIBO   Vanuit Paramaribo is het een mooi fietstochtje naar Peperpot, een oude plantage op de oostoever van de Surinamerivier. Zodra je de rivier over bent en de drukte van Meerzorg achter je...

Lees meer...

De rivier over

PARAMARIBO   Natuurlijk kun je over de Wijdenboschbrug – de Bosjesbrug zeggen ze in Paramaribo – naar de overkant van de Surinamerivier, maar daar heb je als voetganger of fietser niets aan, want...

Lees meer...

Fout geparkeerd in Berlijn

BERLIJN   Het is zondagavond en er zit duidelijk onweer in de lucht. We zitten op het terras van Café Orange aan de Oranienburgerstrasse in Berlijn. Het hele terras kijkt naar een groepje...

Lees meer...

Dagelijkse dingen