LUCIFER
uitvinding: een stokje om snel en veilig vuur mee te kunnen maken
uitvinder: Gustaf Erik Pasch (S)
jaar: 1844



Eeuwen geleden al hadden de Chinezen houten stokjes die ze in de zwavel doopten om er vuur mee te maken. Later kenden we ook in Europa deze zwavelstokjes. Andersen gebruikte ze destijds in één van zijn sprookjes. Probleem met de ouderwetse zwavelstokjes was dat ze zo maar konden ontbranden. Waren er veiliger lucifers te bedenken?
In 1844 vond de jonge Zweedse chemicus Gustaf Erik Pasch een luciferkop uit met mangaandioxide en kaliumchloraat die over een vlakje met glaspoeder en fosfor op het doosje zonder problemen kon worden aangestreken. Zijn uitvinding van de veiligheidslucifer stond aan de basis van de snelgroeiende negentiende-eeuwse Zweedse luciferindustrie.

In Nederland kennen we vooral de Zwaluw-lucifers. Ze werden geproduceerd in de Uddevalla Tändsticksfabrik en kwamen in 1895 op de Nederlandse markt dankzij de inventieve handelaar Jeremias Attema die het geelrode doosje met ‘Säkerhets Tändstickor’ bedacht. Aan het concept van Attema is in meer dan een eeuw tijd vrijwel niets veranderd en iedere Nederlander meent nog steeds dat het Zweedse woord tändstickor tandenstoker betekent en geen lucifer…
Prominent op het doosje staat de boerenzwaluw met zijn naam in vier talen. Links en rechts vier eremedailles van twee Zweedse koningen, van keizer Napoleon III en van de Wereldtentoonstelling van 1862 in Londen. Medailles van ver vóór Attema zijn Zwaluw-avontuur begon en boze tongen beweren dan ook dat onze koopman hier ongegeneerd pronkte met andermans veren. De insignes zouden jaren daarvoor door een concurrent van de Uddevalla Tändsticksfabrik in de wacht zijn gesleept…

Tegenwoordig is de Zweedse luciferindustrie in handen van multinational Swedish Match die dus ook de plaats van de Uddevalla Tändsticksfabrik op de Zwaluwdoosjes heeft overgenomen.

Plaatselijk belang

De mooiste dag van hun leven

SANTORINI (Griekenland) Santorini is het duurste Griekse eiland, het dorp Oia balancerend op de noordwestelijke kraterwand van Oia is de duurste plek op Santorini. ’s Avonds in afwachting van de zonsondergang vechten...

Lees meer...

Stad onder het puin

SANTORINI (Griekenland)   Twintig jaar geleden was ik er al een keer en ik wilde er beslist weer heen nu we weer op Santorini waren. In het zuiden van het eiland ligt...

Lees meer...

Next bus to Parissa

SANTORINI (Griekenland) Het busstation ligt aan de straat Mitropoleos, net buiten het schilderachtige gedeelte van het stadje Fira op de kraterwand van Santorini. Er is niets schilderachtigs aan het busstation. Het pleintje...

Lees meer...

Een eenzame godin

NAXOS (Griekenland)   Er staan een stuk of tien auto’s geparkeerd langs het doodlopende weggetje. We lopen langs een betonpad het opgravingsterrein op. Het huisje waar de kaartjes verkocht worden, is leeg. Het...

Lees meer...

Het laatste oordeel

NAXOS (Griekenland)   Midden op Naxos bij het dorp Moni staat tussen de olijfbomen de kerk Panagia Drosiani, ofwel ‘Onze Lieve Vrouwe die Verkoeling biedt’. Het is zondagmiddag en het is er druk...

Lees meer...

Een dorp om in te verdwalen

PAROS (Griekenland)   In de heuvels midden op Paros ligt het dorp Lefkes in een smalle vallei. In de reisgidsen vind je omschrijvingen als charmant, origineel, authentiek, gezellig. We zijn al eens...

Lees meer...

De vogels van het plein

PARAMARIBO   Zondagochtend zeven uur op het Onafhankelijkheidsplein in Paramaribo. Op regelmatige afstand van elkaar staan lange palen in het gras waar vogelkooitjes aan hangen. Tussen de palen zijn groepjes mannen druk met...

Lees meer...

Drents koopman in Suriname

PARAMARIBO   Vanuit Paramaribo is het een mooi fietstochtje naar Peperpot, een oude plantage op de oostoever van de Surinamerivier. Zodra je de rivier over bent en de drukte van Meerzorg achter je...

Lees meer...

De rivier over

PARAMARIBO   Natuurlijk kun je over de Wijdenboschbrug – de Bosjesbrug zeggen ze in Paramaribo – naar de overkant van de Surinamerivier, maar daar heb je als voetganger of fietser niets aan, want...

Lees meer...

Fout geparkeerd in Berlijn

BERLIJN   Het is zondagavond en er zit duidelijk onweer in de lucht. We zitten op het terras van Café Orange aan de Oranienburgerstrasse in Berlijn. Het hele terras kijkt naar een groepje...

Lees meer...

Dagelijkse dingen